De T, staat voor PositiviteiTTT! Deel 2

Voorafgaand aan elk kampweek is er een trainingsweekend waar de nieuwe en ervaren vrijwilligers getraind worden en aan teambuilding gedaan wordt, nog voordat de kinderen arriveren op zondag. Tijdens dit weekend wordt ook ‘De basis’ van een kampweek uitgelegd aan de hand van de afkorting STER. Hoe kan het ook anders;) Ik leg jullie graag uit waar deze afkorting voor staat: 

                     S

 POSITIVITEIT

                     E

                     R

De T, staat voor PositiviteiTTT!
Als je De Ster al wat langer volgt dan kan het je niet ontgaan zijn. Wij zijn voorvechters van de positiviteit! Op de kampen wordt gestrooid met complimenten, nieuw gedrag wordt beloond en er wordt gehigh-fived. Ik weet nog goed dat ik hier mijn eerste kamp wel even aan moest wennen. Het voelde een beetje ‘Amerikaans’. Stermomenten (zo worden de complimenten genoemd die op de kampen worden uitgedeeld) waren een belangrijk onderdeel van kamp werd mij vertelt. Een motto van De Ster die ik al snel hoorde was: ‘Elk moment met een kind is een moment voor een Stermoment’.  Pffoe, het voelt allemaal wat overdreven! En de meeste nieuwe vrijwilligers die ik spreek en enkele ouders hebben in eerste instantie eenzelfde soort gevoel, misschien krijg jij hier ook wel een beetje de kriebels van bij het lezen. Maar weet je wat het irritante is… Het werkt echt!! Sterker nog het werkt echt belachelijk goed!

Doordat alles mag! Al het negatieve gedrag zoveel mogelijk genegeerd wordt (zoveel mogelijk want niet alles kan genegeerd worden) en al het neutrale en positieve gedrag beloond wordt. Je positieve feedback krijgt als je andere kinderen helpt en complimenten (stermomenten) geeft. Dit alles maakt dat je in een enorm warm bad terecht komt waarbij het heel veilig gaat voelen om nieuw gedrag uit te proberen. Precies het doel van de kampen.

Wil je dit warme bad ook thuis neerzetten? Hieronder tips hoe je dit ook thuis kan doen.

Complimenten uitdelen
Complimenten krijgen zorgt dat je zelfvertrouwen groeit. Je zelfvertrouwen wordt opgebouwd tijdens je leven door twee dingen, namelijk: Merken en zien dat je iets kunt. (bijvoorbeeld: Jongleren en merken dat je steeds minder vaak een bal laat vallen) en merken en horen dat anderen vinden dat jij iets goed kan. Dus de mening van je omgeving is heel belangrijk in de vorming van het zelfvertrouwen.

Nog meer complimenten uitdelen.
Nu denk je vast, ik geef al aardig wat complimenten. Top! Lekker bezig, blijf dit vooral doen! De uitdaging zit hem nu om nog meer complimenten te geven dan je gewend bent. De sleur van het dagelijkse leven maakt namelijk dat je je snel richt op dingen die moeten gebeuren. Zoals op tijd op school komen met de kinderen en hopelijk ook nog met een lunch en gymspullen in de rugtas. Dit maakt dat een ochtend vooral bestaat uit momenten dat je je kind bijstuurt (‘pak je schoenen’, ‘poets je tanden’, ‘vergeet niet…‘ enz. ) of corrigeert (‘Stop met televisie kijken’, ‘hou eens op met wiebelen’, ‘nu is het echt klaar’ enz.). Heel logisch en in veel gezinnen het geval. Nu heb ik ooit gehoord dat de verhouding complimenten tot corrigeren 4:1 zou moeten zijn. Dus voor elke keer corrigeren zou je eigenlijk 4 complimenten moeten geven. Voor velen waarschijnlijk een uitdaging, maar wel een die uiteindelijk bereikt dat het zelfvertrouwen van je kind groeit.

Negeer het negatieve gedrag
Een (nog) positievere sfeer zet je neer door meer complimenten uit te delen en minder focus te hebben op het negatieve. Want: alles wat je aandacht geeft groeit. Als je dus veel aandacht besteedt aan bijsturen en corrigeren, met de bedoeling dit gedrag minder vaak voor te laten komen, zou dit wanneer je focus hier te veel ligt eigenlijk het omgekeerde effect kunnen hebben omdat continu de aandacht ligt op het negatieve gedrag zou juist dit gedrag kunnen groeien. Een voorbeeld wat wij op kamp vaak zien is: Ik stel een vraag aan de groep kinderen/jongeren, een deel steekt netjes zijn vinger op en wacht stil totdat hij/zij de beurt krijgt en één of meerdere mega enthousiaste kinderen/jongeren roepen het antwoord. De uitdaging voor mij is dan om deze (verbale) prikkel van het antwoord te negeren en een compliment uit te delen aan een van de kinderen die zo geduldig heeft gewacht totdat hij/zij de beurt kreeg: “Pietje, wat had jij rustig je vinger omhoog, mega goed! Vertel wat denk jij?

Als dit lukt (geloof me dit is echt voor mij nog steeds een uitdaging) heb ik én iemand een compliment gegeven over gedrag wat ik vaker wil zien en heb ik gedrag wat ik niet vaker wil zien kunnen negeren. In de praktijk, als je dit vaak genoeg herhaalt zie ik de kinderen die de eerste dag vergeten hun vinger op te steken steeds vaker naar anderen kijken en ook hun vinger opsteken! Yes!

Positiviteit, maar wel met grenzen
Nu denk je vast: Ja, heel leuk voorbeeld, maar ik kan toch niet alles negeren? Dat klopt! Je kan niet alles negeren. Je moet je eigen grenzen blijven bewaken, want anders mist er structuur en duidelijkheid. Je voelt vanzelf wanneer je gedrag niet kan negeren. Dit hoeft dan ook niet genegeerd te worden. Je kan nog steeds je grens aangeven. De uitdaging hier is om dit zoveel mogelijk op een neutrale manier te doen. In plaats van vertellen wat er niet meer moet gebeuren (‘stop eens met wiebelen’, ‘niet zo schreeuwen’, ‘niet wippen op je stoel’, ‘niet zo treuzelen’ enz.) vertel je wat er wel moet gebeuren (‘zit eens stil’, ‘schuif je stoel aan’, ‘zet de televisie uit: je gaat nu je schoenen aantrekken’).

Leer jezelf omdenken
Achter veel gedrag van kinderen, en ik zou durven te beargumenteren eigenlijk achter elk gedrag van kinderen: Zit een positieve reden. In het ene geval is dit wat lastiger te zien dan in het andere geval. Maar kinderen zijn vooral bezig met voldoen aan de verwachtingen van ouders. Dit gaat wel eens mis en het lukt niet altijd, maar dit gebeurt maar heel weinig ‘expres’. Door dit te gaan zien lukt het ook steeds beter om complimenten te geven en te focussen op het positieve. Zoals in het voorbeeld hierboven over de kinderen die zonder hun vinger op te steken het antwoord al roepen. Dit is in de praktijk lastig, want als iedereen erdoorheen praat is er geen gesprek meer met de groep te voeren. Maar eigenlijk waren deze kinderen waarschijnlijk gewoon heel enthousiast dat ze het antwoord wisten en was het te lastig om te wachten totdat ze de beurt kregen. Eigenlijk mega positief! Een kind wat snel boos wordt vertel ik altijd heel enthousiast dat het zo goed is dat hij/zij goed voor zichzelf kan opkomen en zijn/haar grenzen kan bewaken. Achter elk gedrag zit een positieve reden, als je die weet te vinden, is het makkelijk complimenteren en belonen.

Vier de kleine stappen
Het laatste belangrijke punt van positiviteit is niet vergeten te vieren! Wanneer het iemand lukt om uit de comfort zone te stappen en wel op iemand af te stappen met de vraag: wil je met mij spelen? Dan is dit een feestje waard! Dan bedoel ik niet letterlijk taart en slingers, maar een klein dansje en een high-five toch wel minimaal! Soms lijkt een stap klein, maar ook dan is vieren belangrijk, want heel veel kleine stappen zorgen voor grote stappen in de toekomst. Alles wat je aandacht geeft groeit. Dus als je vergeet de kleine stappen (positieve) aandacht te geven is de kans kleiner dat iemand nog een keer uit de comfort zone durft te stappen. Dus doe het op een manier die bij jou past, maar geef er aandacht aan!

Merel Nederend
Psycholoog bij Praktijk de Plek en vrijwilliger als Hoofd Coach op kamp.
www.praktijkdeplek.nl 

Zes jaar geleden ging ik voor het eerst mee als vrijwilliger bij Stichting de Ster, inmiddels ben ik flink besmet met het ‘Sterkamp-virus’ en ga ik na meer dan 15 kampen nog steeds met evenveel plezier mee. Ik heb met mijn werk als Psycholoog echt van mijn hobby mijn werk kunnen maken, want wat blijkt: ik raak nooit uitgepraat over pedagogiek. Het leukste aan mijn werk vind ik kinderen die een steuntje in de rug kunnen gebruiken weer in hun kracht zetten. Dit doe ik vanuit lol maken, nieuwsgierig zijn en vooral niet zittend aan tafel. Sinds 2018 doe ik dit vanuit mijn eigen praktijk: Praktijk de Plek, waar kinderen speels, serieuze stappen kunnen zetten!
Tips over hoe je jezelf kan uitdagen nog meer complimenten te geven? Check vooral dit blog.
https://praktijkdeplek.nl/meer-complimenten-geven-9-tips-om-dit-thuis-vaker-te-doen/