BLOG  

Brugklas & telefoongebruik: zo beïnvloedt schermtijd het contact met vrienden

De stap naar de brugklas is voor veel kinderen een grote sprong. Nieuwe school, nieuwe routines, nieuwe gezichten. En juist in die spannende eerste weken kan de telefoon een veilige plek worden om naartoe te vluchten. Niet omdat ze geen contact wíllen, maar omdat live contact soms gewoon ingewikkeld voelt. In deze blog nemen we je mee in wat er gebeurt in het hoofd van je kind, waarom dat scherm zo’n fijne houvast biedt én hoe je samen kunt bouwen aan meer zelfvertrouwen in sociale situaties.

Telefoongebruik: Waarom pubers in de brugklas vaak naar hun telefoon grijpen

Veel kinderen grijpen naar hun telefoon vanuit een gevoel van ongemak. Live contact kan spannend en onvoorspelbaar zijn. Zo weet je nooit precies wat er gezegd gaat worden of hoe anderen reageren. Sociale onzekerheid kan hierbij een rol spelen (Ran et al., 2022). De angst om iets stoms te zeggen of de vraag of ze je wel grappig vinden kan zoveel spanning geven dat de telefoon een veilige afleiding biedt en ze hun telefoongebruik inzetten als een soort masker. Dit sluit aan bij de theorie van Gofmann (1959), die gaat over dat mensen in sociale situaties een ‘rol’ spelen, alsof ze op het toneel staan. Stel je voor: je kind staat in een groep, weet niet zo goed wat te zeggen en voelt spanning. In plaats van daar met een grapje of stilte doorheen te moeten, kan hij veilig wegduiken in zijn scherm. Het lijkt op: “kijk, ik ben druk, ik hoor hier gewoon bij”. Precies zoals Goffman beschrijft: een manier om ongemak te reguleren en controle te houden over het beeld dat anderen van je hebben.

Daarnaast is het vaak nog een zoektocht naar wie ze zijn. Als je dat nog niet goed weet, dan kan je twijfelen aan wat je te zeggen hebt. Een telefoon kan dan een veilige uitweg zijn. Als jongeren in een groep hun telefoon erbij pakken, lijkt dat soms ongeïnteresseerd of ongezellig. In werkelijkheid is het vaak een manier om grip te krijgen op drie belangrijke basisbehoeften van jongeren (Deci & Ryan, 2000). Allereerst autonomie: achter je telefoon kies je zelf wat je doet, onafhankelijk van de groep om je heen. Daarnaast competentie: in een live situatie voel je je misschien ongemakkelijk of onzeker, maar online heb je meer controle over wat je deelt en voel je je sneller zekerder. Tot slot verbondenheid: een berichtje sturen naar een vertrouwde vriend of vriendin geeft direct dat veilige gevoel van erbij horen, en is minder spannend dan op iemand afstappen in een onbekende groep.

De telefoon biedt houvast bij sociale spanning

En wij als volwassenen doen vaak precies hetzelfde. Sta je op een verjaardag waar je niemand kent, dan is de verleiding groot om je telefoon erbij te pakken. Even scrollen, een berichtje sturen, of gewoon doen alsof je druk bezig bent. Het scherm voelt als een vertrouwd masker, een soort veiligheidsdeken die ongemak verzacht en jezelf een houding geeft.

Voor kinderen geldt precies hetzelfde. Een telefoon kan veiligheid en controle bieden in sociale situaties. Het maakt hun gedrag niet vreemd, maar juist heel begrijpelijk. Door dit te erkennen, creëer je als ouder ruimte om te begrijpen wat je kind nodig heeft en om contact met leeftijdsgenoten te ondersteunen.

Belangrijk om te beseffen is dat contact ook online kan plaatsvinden. Samen een spelletje spelen of appjes sturen naar vrienden is ook echt contact en hoeft helemaal geen probleem te zijn. Pas wanneer online contact de enige manier is waarop je kind verbinding ervaart en dit als een gemis voelt, kan het tijd zijn om samen te kijken hoe live contact gestimuleerd kan worden.

Het is dus belangrijk om samen met je kind te ontdekken hoe hij of zij het gebruik van de telefoon ervaart. Misschien zie jij vooral “veel telefoongebruik”, terwijl je kind het ervaart als een fijne manier van contact.

In gesprek met je kind over telefoongebruik en vriendschappen maken

Een goede manier om dit te onderzoeken is door het gesprek open en nieuwsgierig aan te gaan, zonder oordeel. Denk bijvoorbeeld aan samen een spelletje spelen op de telefoon met de hele groep – dat kan óók verbinding zijn. Ook kan het helpen je eigen ervaringen te delen, die komen misschien meer overeen dan je in eerste instantie verwacht. Stel vragen zoals:

  • “Hoe is dat voor jou, als jullie met elkaar zijn en iedereen op de telefoon zit?”
  • “Voelt dat voor jou als samen zijn, of meer als alleen?”
  • “Zit jij vaak op je telefoon omdat je je verveelt, of omdat je het spannend vindt om iets te zeggen?”
  • “Vind je het moeilijk om zelf een gesprek te beginnen met anderen, of weet je soms niet wat je moet zeggen?”

Door zulke vragen te stellen, ontdek je hoe je kind het beleeft en of hij of zij het zelf ook als een probleem ziet. Alleen dan kun je samen kijken of er iets moet veranderen. Blijkt dat je kind wél meer live contact wil, maar het lastig vindt? Dan kun je de praktische tips inzetten om samen stappen te zetten.

Praktische tips: zo help je je kind met contact maken in de brugklas

Sommige kinderen vinden het moeilijk om een gesprek te beginnen. Ze weten niet goed wát ze moeten zeggen en verschuilen zich dan liever achter hun telefoon. Dan kan het helpen om sociale contacten een beetje voor te bereiden.

1. Mol- en vlindervragen

Op kamp gebruiken we vaak de metafoor van vlinder- en molvragen.

  • Vlindervragen zijn vragen waarmee je fladdert van onderwerp naar onderwerp, op zoek naar een gezamenlijke interesse. Bijvoorbeeld: “Welke hobby’s heb je?” of “Op welke sport zit je?”
  • Heb je een raakvlak gevonden? Dan ga je door met molvragen: je graaft een laagje dieper. “Hoe lang doe je die sport al?” of “Wat vind je er het leukste aan?”

Maak thuis samen een lijstje met vlinder- en molvragen. Zo gaat je kind voorbereid op pad. Dat geeft houvast en kan het ongemak doorbreken. Vind je dit een fijne manier om mee te oefenen of nog wat extra uitleg nodig? In deze eerdere blog hebben we ditzelfde idee uitgelegd met de termen snorkel- en duikvragen. Zelfde principe, andere metafoor – ook leuk om eens te lezen!

2. Een trots-op boekje

Soms heeft je kind de sociale vaardigheden wél, maar ontbreekt het zelfvertrouwen om de stap te zetten. Dan kun je samenwerken aan een steviger gevoel van eigenwaarde.

Een leuke oefening is het trots-op boekje: laat je kind elke dag drie dingen opschrijven waar hij of zij trots op is. Maak er iets gezelligs van: versier het boekje, gebruik kleurtjes, stickers – alles mag.

3. De spiegeloefening

Nog een mooie stap is de spiegeloefening. Laat je kind kwaliteiten op post-its schrijven en plak die op de spiegel. Laat je kind zichzelf aankijken en de woorden hardop zeggen. Ja, dat voelt misschien een beetje gek in het begin – maar juist daardoor werkt het zo krachtig. Het helpt kinderen om positiever naar zichzelf te kijken.

Bronnen

Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268.

Goffman, E. (1959). The presentation of self in everyday life. Anchor Books.

Ran, G., Li, J., Zhang, Q., & Niu, X. (2022). The association between social anxiety and mobile phone addiction: A three-level meta-analysis. Computers in Human Behavior, 130, 107198. https://doi.org/10.1016/j.chb.2022.107198

Aan de slag met sociale spanning verminderen?

Nieuwe situaties kunnen spannend zijn, zeker als je kind nog moet wennen aan een nieuwe klas of groep. Maar door bewust te letten op wat spanning veroorzaakt, samen te oefenen met contact maken en een positieve, veilige omgeving te creëren, kan je kind stap voor stap leren zich zekerder te voelen in sociale situaties.

Op onze kampen helpen we kinderen en jongeren om dit op een speelse manier te ontdekken. Ze leren omgaan met ongemakkelijke momenten, merken dat het oké is om even stil te zijn of iets niet meteen te weten, en bouwen zo aan meer zelfvertrouwen. Deze vaardigheden helpen ze niet alleen op kamp, maar ook thuis en op school, elke keer als ze nieuwe contacten leggen.

Kampen De Ster

De Ster heeft kampen voor kinderen tussen de 7-17 jaar. We werken op een speelse en positieve manier aan zelfvertrouwen vergroten, weerbaarheid en sociale vaardigheden. Nieuwsgierig geworden?

Nog meer tips en tricks? 

Lees onze andere blogs of schrijf je in voor de nieuwsbrief!

Waarom kamperen het zelfvertrouwen van je kind vergroot

Waarom kamperen het zelfvertrouwen van je kind vergroot

BLOG  Waarom kamperen het zefvertrouwen van je kind vergroot.Kamperen is zoveel meer dan slapen in een tent of stokbrood eten bij het ontbijt. Het is vrijheid. Avontuur. En stiekem ook een flinke boost voor de ontwikkeling van je kind, zonder dat het als ‘leren’...

Hoe help ik mijn kind met faalangst?

Hoe help ik mijn kind met faalangst?

BLOG  Hoe help ik mijn kind met faalangst?Faalangst gaat vaak hand in hand met perfectionisme, iets wat veel kinderen en tieners ervaren. Voor kinderen met perfectionisme ligt de lat van prestaties ontzettend hoog. De oplossing van veel kinderen is om dan maar extra...

Angst bij kinderen – hoe voorkom je dit?

Angst bij kinderen – hoe voorkom je dit?

BLOG  Angst bij kinderen - hoe voorkom je dit?Als ouder wil je niets liever dan je kind beschermen. Om angst bij kinderen te voorkomen is het een natuurlijke reactie om je kind uit angstige situaties te houden. Toch kan dit ervoor zorgen dat je kind leert om alles wat...

Als eerste op de hoogte zijn?

Al meer dan 2.000 mensen gingen je voor! We spammen niet, beloofd 😉